interviews
1 september 2022

‘Soms zie ik ze kijken: wat zeg jij nou?’

Financieele Dagblad

Een agressieve winkeldief bezorgde Dirck Slabbekoorn, manager van een supermarktfiliaal in Rotterdam, een hersenkneuzing. Herstellen lukte slecht, zijn boosheid zat hem in de weg. Toen koos hij voor een heel andere benadering.

November 2008. Het is vlak voor etenstijd en Dirck Slabbekoorn belt zijn vrouw om te zeggen dat hij wat later thuis is. De jonge filiaalmanager neemt de honneurs waar voor zijn assistent, die nog even langs de garage moet. Drie mensen die hij die ochtend al had weggestuurd na een poging tot winkeldiefstal, ziet hij opnieuw de supermarkt binnenlopen. Een man en een vrouw, met een klein kind. Ook nu zijn ze niet van plan af te rekenen, zo blijkt.

Als ze voorbij de kassa’s zijn, wil Slabbekoorn ze aanhouden. Maar dat gaat mis. ‘Ik hield met mijn ene hand de tas met gestolen spullen vast en met de andere hield ik me staande aan een paal direct voor de winkel. De man kwam op me af en raakte me op mijn hoofd. Ik sloeg met mijn hoofd tegen de paal en toen ging het licht uit.’

Wat er daarna gebeurde, zou als inspiratie kunnen dienen voor het script van een Hollywood-film. Over een succesvolle jongen die na een klap op zijn hoofd in een diep dal raakt, maar daarna besluit de wereld te redden. Veel te veel eer, vindt Slabbekoorn zelf.

Chagrijnig en met niemand geduld

De klap had een hersenkneuzing veroorzaakt. Zijn kortetermijngeheugen en coördinatievermogen waren aangetast. ‘Ik kon niet meer autorijden, wist het verschil niet tussen links en rechts.’ Ook leed hij aan hevige hoofdpijnen. ‘Het was zo erg, dat ik soms niet wist waar ik het zoeken moest. Na het opstaan bouwde de pijn zich op, waarna ik weer moest gaan liggen, zo strompelde ik de dag door.’

‘Na het incident werd mijn mensbeeld nog donkerder, waardoor ik vastliep’

Het maakte hem intens boos. In eerste instantie op de dader, die nooit gevonden is, maar ook op zijn omgeving. ‘Ik snauwde, was chagrijnig, had met niemand geduld. Ik was steeds bezig mijn onvermogen te projecteren op mijn omgeving. Tot ik me realiseerde dat die houding mijn wereld bepaalde. Als je alleen maar boos bent, dan ervaar je de wereld ook zo. Ik liep daarin vast, waardoor het me niet lukte om te herstellen.’

Het was niet één eurekamoment

Hij kreeg verschillende therapieën om van zijn hoofdpijn af te komen, maar niets hielp echt. Hij besloot te onderzoeken wat hij zélf kon doen om beter te worden. Toen gebeurde er iets. ‘Het was geen eurekamoment, maar alles bij elkaar. Het waren de filosofieboeken die ik las, het was het hardlopen. Langzaam maar zeker merkte ik dat wanneer ik anders naar mensen keek, er ook iets veranderde bij mij. Daarna zijn bij mij alle wissels de andere kant op gegaan.’

‘Ik besefte: niemand kiest voor zo’n pad. In hoeverre heb je überhaupt een keuze?’

Er staan hem verschillende sleutelmomenten nog helder voor de geest. Een vrouw had iets gestolen en hij hield haar aan. Haar dochtertje zocht tijdens het wachten op de politie tevergeefs contact met haar moeder. De dief veranderde in een emotioneel onbeschikbare moeder. Zo was er ook een dakloze vrouw die bier wilde stelen. Toen ze hem haar verhaal vertelde, werd ze iemand die rouwt over de dood van haar kind. ‘Ik besefte: niemand kiest voor zo’n pad. In hoeverre heb je überhaupt een keuze?’

Dit inzicht staat haaks op het mensbeeld dat Slabbekoorn voor het incident had, vertelt hij. ‘Ik was op mijn 22ste de jongste filiaalmanager van Super De Boer geworden. O, wat was ik succesvol. Daar was ik erg trots op. Ik voelde me misschien wel beter dan anderen. Op een bepaalde manier was ik arrogant. En mensen die ik niet kende, wantrouwde ik. Die waren slecht, daar moest je de deur voor op slot houden. Na het incident werd dat mensbeeld nog donkerder, waardoor ik vastliep.’

Iedereen aannemen die wil

Hoe anders is dat nu. ‘Er zijn mensen die slechte dingen doen, maar in de kern zijn ze goed.’ Die overtuiging vormt de basis van zijn huidige personeelsbeleid in de Rotterdamse Jumbo-winkel waar hij filiaalmanager is. Hij neemt namelijk iedereen aan die bij hem wil komen werken. ‘Vroeger zat ik tijdens sollicitatiegesprekken te keuren: jij wel, jij niet. En nu zeg ik: ik wil jou als mens succesvol laten worden. Als dat niet lukt om wat voor reden dan ook, dan stopt de samenwerking, maar boet je voor mij als mens niet in aan waarde.’

Hij spreekt binnen zijn filiaal van ’twee zuilen’. De ene gaat over de mens achter de werknemer. Die wordt uitgenodigd voor een barbecue, krijgt hulp bij financiële problemen en de zoektocht naar een huis. De tweede ‘zuil’ gaat over het volgen van de regels, afspraken en procedures. ‘Als zwarte schoenen de regel is, draag je zwarte schoenen. Geen discussie.’

‘Vroeger zat ik tijdens sollicitatiegesprekken te keuren: jij wel, jij niet. En nu zeg ik: ik wil jou als mens succesvol laten worden.’

En het werkt, zegt Slabbekoorn. Mensen die nergens aan de bak kwamen doordat ze geen diploma hebben of eens een misstap hebben begaan, ziet hij in zijn winkel tussen het andere personeel opbloeien. Zoals zijn werkneemster Patricia. ‘Op de zondag nadat ik haar had aangenomen, appte ze me: “Het is toch wel echt waar?” Ze had al zoveel vervelende sollicitatiegesprekken gehad. Nu geeft ze leiding aan een van onze afdelingen. Ze heeft dit altijd in zich gehad, maar het kwam er niet eerder uit door wantrouwen van werkgevers en factoren als omgeving en cultuur.’

Als ik maar voor één persoon het verschil kan maken, dan is het al de moeite waard’

Intussen zet hij zich al jaren in voor een andere aanpak van winkeldiefstal. Hij is de schrijver van het initiële plan achter het nieuwe landelijke beleid dat sinds 2020 van kracht is. Daarbij worden winkeldieven die voor het eerst in de fout gaan, niet automatisch meer aangehouden en strafrechtelijk vervolgd. Dit bespaart de politie veel tijd. ‘Alleen is het deel waarin daders worden doorverwezen naar hulpverlenende instanties daar niet in meegenomen, waardoor het aantal diefstallen zelf niet afneemt. Maar ik heb het nog niet opgeven, hoor.’

Naast zijn werk als filiaalmanager en zijn betrokkenheid bij politieke beleidsvorming, treedt hij op als spreker bij overheidsinstellingen, bedrijven, op scholen en congressen. Slabbekoorn is een man met een missie. ‘Maar het gaat me er niet om massa’s mensen achter me te krijgen. Soms slaat mijn boodschap meteen aan, en soms zie ik ze kijken: wat zeg jíj nou? Als ik maar voor één persoon het verschil kan maken, dan is het al de moeite waard.’

Foto: Mark Horn voor het FD